Узяць усю ўладу без крыві. Беларусы прыдумалі новыя шахматы

Нашы суайчыннікі з IT-кампаніі PRAS прыдумалі новую гульню — «Беларускія шахматы». Яны створаныя на базе класічных. Мэта гульні — не разграміць суперніка, а ўзяць усю ўладу

дата публікацыі
23.12.2020

Па словах Мікалая Тамашэвіча, які распрацаваў правілы гульні, яе ідэя з'явілася яшчэ ў 1990-я гады.

— Ідэя належыць прафесару Гродзенскага медыцынскага ўніверсітэта Аляксандру Астроўскаму. Напрыканцы 1990-х гадоў ён прыдумаў шахматы на базе класічных, а таксама ўвёў паняцце трону — сімвала вышэйшай улады. У 2010-м годзе я дапрацаваў правілы гэтай гульні: дадаў палітычныя і культурныя асаблівасці з гісторыі Беларусі і ўсёй Усходняй Еўропы, а таксама разам з Астроўскім аднавіў старажытныя назвы фігур. Аляксей Кульбіцкі адказваў за візуал.

Мікалай тлумачыць, што галоўная асаблівасць гульні — зусім іншая мэта, чым у класічных шахматах.

 Па правілах гульцу трэба заняць адной з двух фігур цэнтральную клетку поля — трон і пратрымацца на ім ход, пакуль Князю не абвясцілі Рокаш. Гэта можна зрабіць без крыві — то бок без збіцця супернікаў.

Рокаш — гэта вайсковая апазіцыя шляхты. Калі перакласці на сучасную мову, яго можна нават назваць своеасаблівай формай імпічменту. У Рэчы Паспалітай (федэратыўнай дзяржаве, часткай якой з'яўлялася Вялікае княства Літоўскае) шляхта мела права адмовіцца ад падпарадкавання каралю. І такія прыклады былі ў беларускай гісторыі (напрыклад, «Сандамірскі рокаш» 1606−1609 гадоў).

Па правілах гульні заняць Трон можа Князь (у класічных шахматах Кароль) або Княжыч (новая фігура, яе аналагаў няма ў класічных шахматах). Дапамагаюць яму такія фігуры, як Гетман (у класічных шахматах Ферзь), Гармата (Слон), Ратнік (Конь) і іншыя.

Фігуры ў "шляхетным наборы" Беларускіх шахмат
Фігуры ў "шляхетным наборы" Беларускіх шахмат

Адкуль такія назвы? Так у Беларусі зваліся фігуры ў шахматах, якія былі распаўсюджаныя на нашым кантыненце з 8−9 стагоддзяў.

— Гульня настолькі спадабалася сярэднявечным еўрапейцам, што ўжо ў XI стагоддзі шахматы лічыліся адной з найбольш распаўсюджаных забаў шляхты і нават былі ўключаныя ў праграму рыцарскага выхавання. У Беларусі іх знаходзілі падчас археалагічных раскопак ва ўсіх нашых старажытных гарадах. У шахматы гулялі Барбара Радзівіл і Леў Сапега, — кажа Мікалай.

Ёсць і іншыя асаблівасці гульні. Зменены памер дошкі — 9×9 клетак, усталявана несіметрычнае размяшчэнне фігур.

Навошта беларусы прыдумалі новыя шахматы?

— Аляксандр Астроўскі сцвярджае, што яны яму прысніліся, — усміхаецца Мікалай Тамашэвіч. — То бок, гэта здарылася выпадкова. Але калі паразважаць, то мы маем класічныя шахматы, у якія гуляе ўвесь свет, а таксама процьму іншых варыянтаў (і круглыя, і на трох гульцоў). Паколькі ў Беларусі багатая шахматная гісторыя, то мы маем права на сваё бачанне гэтай гульні. І калі яе завязаць на нашай гісторыі, то атрымліваецца гульня з вялікімі магчымасцямі. То бок, гэта такая спроба зацвердзіцца ў якасці шахматнай (інтэлектуальнай) краіны і дадаткова звярнуць увагу на гісторыю.

У Беларускія шахматы можна гуляць на кампутары праз дадатак для Windows, а таксама офлайн. Набыць набор можна на сайце кампаніі тут і тут. Пазнаёміцца з правіламі гульні можна тут.

наступны раздзел сайта
у якім

прыводзяцца прыклады рэальных праектаў,
над якімі працавала каманда PRAS